Thánh Giá là lời mời gọi đến với đức tin, sự sống và tình yêu.
“Qua việc được giương cao, Thánh Giá tựa như lời kêu gọi toàn thể tạo vật hãy tôn thờ cuộc Khổ Nạn hồng phúc của Đức Kitô – Thiên Chúa chúng ta – Đấng đã bị treo trên đó; bởi lẽ nhờ Thánh Giá này, Đức Kitô đã tiêu diệt kẻ từng hủy hoại chúng ta.”
Những lời này, được trích từ Kinh Chiều trong ngày lễ của các tín hữu Công giáo thuộc nghi lễ Byzantine, đã công bố một phần mầu nhiệm, niềm hy vọng và nghịch lý của Thánh Giá. Đó là mầu nhiệm về cái chết của Đấng vừa là Thiên Chúa vừa là con người, là niềm hy vọng vào ơn cứu độ nhờ cái chết và sự Phục Sinh của Ngài, và là nghịch lý khi tìm thấy niềm vui trong một thực tại đầy máu lệ như vậy. Đó cũng là lời của Đấng chịu đóng đinh, trước khi Ngài bước lên Thập Giá: “Khi Ta được giương cao khỏi mặt đất, Ta sẽ kéo mọi người lên với Ta” (Ga 12,32).
Các bài đọc trong ngày lễ này tập trung vào mối tương quan giữa mầu nhiệm Nhập Thể—việc Thiên Chúa bước vào dòng lịch sử dưới hình hài con người là Đức Giêsu Kitô—và việc tôn vinh Đấng Nhập Thể qua cái chết của Ngài trên Thập Giá. Tất nhiên, mối tương quan ấy nằm ở trọng tâm của Kitô giáo, bởi lẽ niềm tin vào mầu nhiệm Nhập Thể và công trình cứu độ được hoàn tất trên Thập Giá chính là những điều cốt yếu đối với người Kitô hữu.
Nếu Đức Giêsu không thực sự là Thiên Chúa và thực sự là con người, thì Kitô giáo chỉ đơn thuần là một trường phái đạo đức; nếu cuộc Khổ Nạn và sự Phục Sinh không thực sự diễn ra, thì Công giáo chỉ là những nghi thức sùng đạo sáo rỗng.
Bài đọc trích từ Thư của Thánh Phaolô gửi tín hữu Philipphê là một bài thánh thi tuyệt đẹp về Đức Kitô, được dâng lên để tạ ơn về mầu nhiệm Nhập Thể. Dù là Con Thiên Chúa và ngang hàng với Chúa Cha, Ngài đã trút bỏ vinh quang của chính mình. Điều đó có nghĩa là gì?
Các học giả đã tốn nhiều công sức bàn luận về vấn đề thần học hóc búa này, nhưng cốt lõi của sự “trút bỏ” ấy—hay còn gọi là *kenosis*—chính là sự hoàn toàn chấp nhận thánh ý Thiên Chúa. Việc Chúa Con sẵn lòng để Chúa Cha sai đi nhằm cứu độ nhân loại là một chủ đề lớn trong Tin Mừng Gioan. “Các ông biết Ta và cũng biết Ta từ đâu đến,” Đức Giêsu tuyên bố trong Đền Thờ, “Tuy nhiên, Ta không tự mình đến, nhưng Đấng đã sai Ta—Đấng mà các ông không biết—là Đấng chân thật” (Ga 7,28). Điều này cũng được thể hiện rõ trong chương 3 của Tin Mừng Gioan, nơi Chúa Giêsu khẳng định rằng Thiên Chúa đã “ban Con Một của Người” và sai Con mình xuống thế gian để “thế gian nhờ Con của Người mà được cứu độ.” Cũng trong cuộc đối thoại với ông Nicôđêmô, Chúa Giêsu tuyên bố rằng không ai đã lên trời ngoại trừ Đấng đã từ trời xuống. Đây là một trong nhiều lời khẳng định về thần tính của Chúa Giêsu; Ngài đã tiên báo về cái chết, sự Phục sinh và việc Lên trời của mình, đồng thời bày tỏ rằng Ngài được Chúa Cha trên trời sai đến.
Điều này gợi mở một điểm quan trọng về Thập Giá: đó không phải là dấu hiệu của cơn thịnh nộ nơi Thiên Chúa, mà là minh chứng cụ thể cho tình yêu của Người dành cho nhân loại. Người La Mã dùng thập giá để trừng phạt, giết chóc và kiểm soát; còn Thiên Chúa dùng bàn thờ Thập Giá để tha thứ, tiêu diệt sự chết và ban tặng sự sống đời đời.
“Theo đó, trong Tân Ước, Thập Giá xuất hiện chủ yếu như một sự chuyển động từ trên xuống dưới,” Joseph Ratzinger viết trong tác phẩm *Nhập môn Kitô giáo* (Introduction to Christianity). “Nó hiện diện ở đó, không phải như một hành động đền tội mà nhân loại dâng lên một Thiên Chúa đang thịnh nộ, mà là sự thể hiện tình yêu ‘điên rồ’ của Thiên Chúa—một tình yêu tự hiến đến mức chấp nhận sự hạ mình để cứu độ con người; đó là bước tiến của Người về phía chúng ta, chứ không phải ngược lại.”
Như vậy, Thập Giá là lời mời gọi hướng tới đức tin, sự sống và tình yêu. Đó là sự mặc khải về bản tính của Thiên Chúa. Đồng thời, nó cũng là dấu hiệu gây tranh cãi và là nguồn cơn của sự vấp phạm.
Đó chính là ý nghĩa lời Chúa Giêsu nói về việc Ngài sẽ được “giương cao.” Tôi biết có những người cảm thấy ghê tởm và kinh hãi khi nhìn thấy hình ảnh Chúa chịu đóng đinh trên thập giá. Nhưng tôi cũng biết một cô gái trẻ, sau nhiều năm vô thần, cuối cùng đã quỳ gục trước thập giá và bật khóc; cô vừa tan vỡ trong tâm hồn, lại vừa được chữa lành.
“Chúng ta hân hoan tôn vinh Danh Người,” lời Kinh Chiều tiếp tục, “và ca tụng sự hạ mình vô biên của Người.” Amen!