Floor Rusman (NRC) (€)

(...) In het Koude Oorlogsdenken was het logisch om dan maar voor de andere kant te kiezen, en daar het een en ander door de vingers te zien. (...)

Hetzelfde zie je nu in de Amerikaanse cultuuroorlog, waarin sommigen zo walgen van ‘woke’ dat ze wel móéten kiezen voor de andere kant, ook al is het aan die kant inmiddels normaal om dictator Poetin te steunen en de democratisch gekozen Zelensky een dictator te noemen.(...)

Hoe blijf je kritisch op de status quo zonder een fellow-traveller te worden? Ook die vraag kan nu weer gesteld worden. Hoe lever je kritiek op de wapen-industrie zonder te verzanden in Russische propaganda, zoals ‘Oekraïne heeft de oorlog uitgelokt’? Hoe verdedig je de vrijheid van meningsuiting zonder in het kamp van JD Vance te belanden, de man die Europa de les leest over free speech, maar in eigen land woorden verbiedt en journalisten de toegang ontzegt? Hoe bespreek je grenzen aan migratie zonder mee te gaan in Elon Musks hysterische en leugenachtige campagnes voor Europese radicaal-rechtse partijen?

De tussenruimte moet bevochten blijven worden: de ruimte om zelf te denken, in te gaan tegen de taboes en modes van de dag, zonder te vallen voor een als ‘tegencultuur’ vermomd autoritarisme.

Hele artikel

Floor Rusman

Tags: #nederlands #debat #polarisatie #fellow traveller #cultuuroorlog #woke #trump #extreemrechts #extreemlinks #musk #wapenindustrie #migratie #vrijheid van meningsuiting #desinformatie #propaganda #vance #autoritarisme

Trouw (€)

In 2024 hebben EU-landen zeker 120.000 pushbacks uitgevoerd, vaak met geweld. Dat stelt een groep van negen mensenrechtenorganisaties, die zeggen dat de praktijk in de EU ‘inmiddels normaal is geworden’.

(Tekst loopt door onder de foto.)

Bulgaarse grensbewakers aan de Bulgaars-Turkse grens. Beeld AFP.

Migranten die niet kunnen zwemmen, die worden teruggeduwd worden in bootjes op zee. Of mensen die terug een koud en donker bos in moeten, net nadat ze de grens van een EU-land zijn overgestoken.

Zulke pushbacks zijn illegaal, toch zijn ze in Europa aan de orde van de dag, stelt een coalitie van negen mensenrechten-ngo’s. De organisaties verzamelden data van overheden, ngo’s en onderzoeksgroepen en telden in totaal 120.000 pushbacks in 2024. Volgens de groep is het aantal pushbacks de afgelopen jaren ‘scherp toegenomen’ en ligt het werkelijke aantal nog veel hoger. (...)

Het is niet voor het eerst dat de EU op de vingers wordt getikt. Vorige maand oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (ECHR) dat Griekenland schuldig is aan het ‘systematisch uitvoeren van pushbacks’ tegen asielzoekers.

Hele artikel

Tags: #nederlands #eu #europese unie #migratie #vluchtelingen #asiel #asielzoekers #bulgarije #libie #libanon #italie #cyprus #Griekenland #Polen #Hongarije #Letland #Kroatië #Litouwen #turkije #uitzetting #deportatie #pushback #frontex

‘Hoofdredacteuren spreken mooie woorden over persvrijheid en democratie, maar de gewone journalist die de straat op moet is sinds de ruk naar rechts van twintig jaar geleden schuw geworden. Het benoemen van het kwaad wordt vooral overgelaten aan columnisten.’

De Volkskrant (€)

In de Nederlandse kranten bleef Mussolini nog lang de geliefde, geniale staatsman, blijkt uit de boeiende studie Fascisme en de goede dictator. (...)

Herman Geleijnse doorzocht de krantenarchieven naar de berichtgeving over het fascisme. Hij constateert zuinigjes dat het ‘niet goed mogelijk is om erg positief te zijn’. De zwarte kanten van het fascistische regime waren zeker geen geheim; het was een kwestie van zoeken en doorvragen. Maar de Nederlandse pers publiceerde liever fascistische persberichten. Onaangename gebeurtenissen werden genegeerd en correspondenten kregen de opdracht verhalen te schrijven over fris marcherende jongetjes en over de stiptheid van de spoorwegen. En over die meer dan levensgrote, geniale staatsman, natuurlijk. Het verhaal van het fascisme was alles bij elkaar te mooi om kapot te checken.

Doet de pers het nu beter? Geleijnse constateert dat de ontwikkelingen in Polen en Hongarije de Nederlandse pers hebben wakker geschud wat betreft het buitenland maar, zo schrijft hij, ‘het volgen van een heldere koers lijkt aanzienlijk moeilijker als het om nationalistisch en radicaal rechts in Nederland zelf gaat’. Hoofdredacteuren spreken mooie woorden over persvrijheid en democratie, maar de gewone journalist die de straat op moet is sinds de ruk naar rechts van twintig jaar geleden schuw geworden. Het benoemen van het kwaad wordt vooral overgelaten aan columnisten. Geleijnse ziet verschillen tussen toen en nu, maar ‘de overeenkomsten zijn soms onthutsend’.

Hele artikel

Tags: #nederlands #fascisme #pers #persverijheid #democratie #media #journalist #journalistiek #extreemrechts #radicaal rechts

Jarl van der Ploeg (De Volkskrant) (€)

Ooit was ik in de Driehoek des Doods. Dat is een gebied in het zuiden van Italië dat dient als de grootste illegale vuilstortplaats van Europa. (...)

Ik dacht: blij dat ik zelf uit een land kom met wat minder maffiosi, mij helaas nog niet realiserend dat je voor een fatsoenlijke milieuramp meer dan genoeg hebt aan een zaaltje vol VVD’ers, aangevuld met wat bestuurders van Tata, Shell en Chemours.

(Tekst loopt door onder de foto.)

Jarl van der Ploeg

Zo bleek vorige maand uit een onderzoek van platform Investico dat het opruimen van pfas uit de natuur zo’n arbeidsintensief klusje is (...) dat we niet heel Nederland kunnen schoonmaken’, aldus een bodemdeskundige. (...)

Verder in uw ochtendblad deze week: een rapport van de Europese Commissie waarin staat dat alle 745 Nederlandse oppervlaktewateren (dus niet sommige, maar alle 745 rivieren, meren, sloten en kustwateren) verontreinigd zijn dankzij onder meer industriële lozingen en pesticiden die worden gebruikt in de landbouw.

Daarnaast was er nieuws over geitenboerderijen, die zo’n broeinest van bacteriën zijn dat ze jaarlijks leiden tot duizenden longontstekingen. En tot slot bleek uit een Amerikaans onderzoek dat we inmiddels zoveel microplastics binnenkrijgen dat alleen al in ons brein mogelijk enkele grammen rondzwerven. (...)

[Ik weet] vrij zeker dat niemand over vijfhonderd jaar nog praat over Musk, Trump, Netanyahu of een van die andere stoethaspels. Nee, in plaats daarvan zullen ze zich enkel afvragen hoe wij, de mensen die leefden tijdens de Vieze Eeuwen, de aarde en onze soort toch zo ongelooflijk konden vernachelen.

Hele artikel

Tags: #nederlands #milieu #milieuvervuiling #afval #tata #shell #chemours #pfas #bodemverontreiniging #waterkwaliteit #pesticiden #landbouw #geitenhouder #microplastics #luchtverontreiniging

The Guardian

Guantánamo Bay? Imperialism? Alliances with billionaires? Those shocked at the president’s early moves have forgotten what came before.

The dust briefly settled, only for it to be kicked up once again. Donald Trump’s flurry of executive orders – causing chaos on everything from foreign aid to world trade – is rapidly rocking and reshaping domestic and foreign policy. And the temptation is, yet again, to think of Donald Trump as an exogenous shock to US democracy. But look closer, and you will see not a rogue president taking a hammer to a hitherto stable political order, but a history of the erosion of norms that paved the way for him. (...)

(Text continues underneath the photo.)

Presidents Trump and Biden

This is not to suggest that there is no difference between Trump and his predecessors, or that anyone is under any illusion that the US was a perfect democracy before his arrival on the scene. I do not mean to minimise the president’s violations and their material impact, most of all his lack of adherence to a peaceful transition of power – a super norm, if you will. But the American dream of prosperity at home and supremacy abroad has long masked a much more cynical and transactional order – one that Trump is both exposing and entrenching.

The danger comes from assuming that Trumpism comes out of nowhere. In fact, it comes from many sources, but one of them is his predecessors’ creation of a political system in which serial breaches are seen as acceptable because they are done by the right people. Well, to millions of people, Trump is the right person.

Complete article

Tags: #english #us #united states #politics #democracy #state of law #guantanamo #immigrants #billionaires #imperialism #iraq war #war on terror

Follow the Money

De Duitse mediawetenschapper Martin Andree windt er geen doekjes om: we moeten in Europa onze poot stijf houden om te voorkomen dat de grote techbedrijven hier alles voor het zeggen krijgen. Big tech zal nergens voor terugdeinzen om zijn macht uit te breiden.

‘Big tech gelooft niet in politiek, niet in democratie, niet in gekozen regeringen. Ze willen daar vanaf. Ze willen geld verdienen en ze willen macht,’ zegt de Duitse mediawetenschapper Martin Andree vlak voor een optreden in Amsterdam.

Andree is de auteur van het boek Big tech muss weg!, dat nu ook in het Engels te koop is. De ondertitel liegt er niet om: Digitale giganten verwoesten onze democratie en economie… Maar wij zullen ze stoppen. (...)

Grote techbedrijven zijn volgens hem uit op volledige dominatie van de economie. (...)

(Tekst loopt door onder de foto.)

Martin Andree

‘Techgiganten als Alphabet, Meta, Amazon en X willen af van de regelgeving in Europa,’ zegt Andree. ‘En ze zullen er samen met het Witte Huis alles aan doen om hun doel te bereiken.’ (...)

‘Big tech is oppermachtig, bleek uit ons onderzoek. Het internet is veranderd in een dorre vlakte, een kerkhof waar nauwelijks iets gebeurt. En hier en daar staan grote silo’s waar al het verkeer plaatsvindt en waar het geld wordt verdiend,’ zegt Andree. (...)

‘Wij lieten op basis van keiharde cijfers zien hoever ze al zijn gevorderd met de overname van het internet. Dat ze een monopoliepositie hebben verworven die ons medialandschap vernietigt en onze economieën ontwricht. En daar zaten ze niet op te wachten. (...)

Vooraf had Andree niet kunnen bevroeden dat de ondernemingen die hij onderzocht hun dominante marktposities zouden gebruiken om wetenschappelijke publicaties van voor hen onwelgevallige data te voorkomen – en dat in een vrij land als Duitsland. ‘Maar dat is dus wel wat er gebeurde,’ zegt hij.

Een paar dagen na publicatie van de Atlas kreeg hij een bericht van ‘een van de Amerikaanse big tech bedrijven’. De boodschap was duidelijk: ga niet verder. (...)

In Big Tech muss weg!, dat leest als een manifest, beschrijft hij hoe grote techbedrijven hun dominante positie gebruiken om andere spelers uit de markt te drukken. Dat deed Google bijvoorbeeld toen het zijn eigen dienst Google Shopping voortrok in de zoekresultaten. (...)

Andree: ‘Er is sprake van systematische en wijdverspreide ondergraving van eerlijke en vrije competitie. Wat je keer op keer ziet: big tech overtreedt de wet en als ze daarvoor boetes krijgen accepteren ze die. Ze lachen om de bedragen, die maar een schijntje zijn van wat ze jaarlijks aan inkomsten binnenhalen. De Europese Unie en de individuele lidstaten zijn de afgelopen jaren totaal overlopen door de razendsnelle digitale transformatie die gaande is.’

In zijn boek voorspelt Andree dat platformbedrijven over vijf jaar voor een groot deel de plaats hebben ingenomen van de traditionele media, een ontwikkeling die volgens hem fataal is voor democratische samenlevingen. (...)

‘Er zijn eerder boycots geweest, maar de netwerkeffecten waren uiteindelijk altijd sterker. Mensen zijn bang om contact te verliezen met anderen, om niet meer gezien te worden. En dus blijven ze hangen op de grote platforms. Door de feitelijke monopolies is het voor andere partijen moeilijk om een positie te verwerven en zullen er ook nauwelijks investeerders zijn die geld willen steken in dit soort initiatieven. En dus blijven ze klein en zwak.’ (...)

De nieuwe Eurocommissaris voor Digitale Soevereiniteit Henna Virkkunen stelde zich de afgelopen weken strijdbaar op. (...)

Ondanks die strijdbare houding is Andree er nog niet van overtuigd dat Brussel op termijn de rug recht kan houden: ‘Virrkunen gebruikt grote woorden, maar ze moet ook daden laten zien. Vergeet niet dat we in Europa op dit moment vergaand afhankelijk zijn van Google, Facebook en Amazon. En zij willen af van de bemoeizuchtige Europeanen. Wat als die platforms hier op zwart gaan? We moeten dan eerst onze eigen sociale media opbouwen. Accepteren Europese burgers dat ze een paar jaar met inferieure alternatieven opgescheept zitten?’ (...)

Maar met de komst van Trump zijn de kansen gekeerd, de nieuwe president heeft al laten weten dat hij niet veel ziet in het opbreken van Google. ‘Daarom ben ik nu zo gefrustreerd. We bewegen ons in de verkeerde richting, de signalen staan op rood. Trump in het Witte Huis, radicaal-rechts in opkomst in Europa, en ondertussen worden de techbedrijven groter en groter. Ik ben somber.’

Hele artikel

Tags: #nederlands #big tech #amazon #meta #facebook #twitter #x #microsoft #google #alphabet #trump #algoritme #fake news #nepnieuws #desinformatie #democratie #censuur #radicaal rechts #media #journalist #journalistiek #informatie #netwerkeffect