23 september 2026

“Het is niet jouw fout” krijgt ieder televisieslachtoffer van seksueel misbruik te horen. Scenarioschrijvers hebben misschien goede bedoelingen, maar mij verbaast de opmerking uit de mond van een televisiedetective telkens weer. Zonder het idee van het tegenovergestelde zou ze immers niet bestaan.
Als ik wil dat iets niet gebeurt, dan is erover zwijgen het wijste wat ik kan doen. Bovendien laat dat ruimte om te praten over wat ik wel wil, zoals verantwoorde omgang met onze aandacht. De groeiende noodzaak daartoe levert uitgelezen kansen om ons te oefenen in de negeerkunst. Gelukkig ben ik oud genoeg voor enige ervaring erin.
Opgroeiend in een huishouden met als dominante factor een domme zak frustratie die mij ‘niks als stront en darmen’ noemde, wilde ik actrice worden. De synergie kenmerkend voor theater- en filmproducties, en de context waarbinnen niet mezelf zijn de norm is, hadden een grote aantrekkingskracht. Ik dacht: iedere rol is een samenstelling van menselijke eigenschappen in een eigen verhouding tot elkaar en kan ik spelen aangezien niets menselijks mij vreemd is. In die tijd leek het idee dat ouder en milder worden hand in hand gaan te heersen. Een paar decennia later roept de gedachte aan me in iedereen kunnen inleven afkeer bij me op.
Een persoonlijkheid is deels trainbaar. Allerlei gedrag is af en aan te leren. Sommige gedragingen wil ik geen enkele ruimte om in te slijten geven. De mildheid waarmee ik als kind over mensen dacht, verdween terwijl de kloof tussen arm en rijk groeide, polarisatie, demoralisatie en frustratie toenamen, en doorgeslagen vrouwenemancipatie mannenemancipatie tegenhield, allemaal door menselijk handelen. Hoewel ik de meeste mensen hun intellectuele onvermogens met alle gevolgen van dien niet kwalijk neem, vraag ik me nu toch af of hen blaam treft voor het gemak waarmee zij zich laten beïnvloeden door krachten met een destructief effect op de mens(elijk)heid.
In de hoop bij te dragen aan maatschappelijke verbetering werd ik vorig jaar lid van een politieke partij. Sinds digitale media waarvoor ‘sociaal’ het gebruikelijke woord is zich als bedreiging ontmaskerden, had de partij die internationaal voor vrijheid van informatie pleit waar mogelijk mijn stem. Voordat volksvertegenwoordigers verder vergaderen over oplossingen van symptomen van onze samenlevingsvorm, beveel ik aanpassing van die vorm aan, want hoe we onze maatschappij vormen, hangt af van wat we elkaar vertellen, en daarop is hoe we communiceren van grote invloed. De grootste invloed op dat laatste is een handjevol bedrijven met als hoogste doel zo veel mogelijk geld in handen van hun aandeelhouders. Volgens mij hoort infrastructuur van en voor ons allemaal te zijn.
In de enige politieke partij met onze informatie-infrastructuur als prioriteit zou ik toch zeker gelijkgezinden – met kans op synergie – treffen? Ik trof er een toename van polarisatie, demoralisatie en frustratie. Hoewel de partij, geheel van vrijwilligers afhankelijk, zich nog net bedroop, belandden twee groepen leden in elkaar volledig tegensprekende werelden. Aan families die onder invloed van advertentietechnologie uit elkaar vallen, zijn we gewend. Wie had gedacht dat een politiek clubje met een oorsprong in de opkomst van nieuwe informatietechnologie een zelfde lot zou ondergaan?
Leden ervan die publiekelijk gebruikmaken van advertentietechnologie zullen wat wenkbrauwen doen fronzen, maar als statistiek zullen zij niemand verwonderen. De keuze om dat te doen met een profiel waarop de partijvlag wimpelt, is een persoonlijke waartoe de partij haar leden vrij laat. Wie dat wil, mag zelfs bijdragen aan het spoor van sociale schade dat de allerrijksten met hun technologie trekken door op hun platforms partijprofielen te onderhouden. Zo hoog staat vrijheid in het partijvaandel. In de partijtheorie mag ieder drietal met een plan namens de partij naar buiten treden. De vrijheid van een drietal om een stemming onder alle leden over enkele partijprofielen te houden, bestaat binnen de partijpraktijk niet.
In lijn met de voorkeur voor vrije informatie beschrijft het programma van de partij een hoge standaard voor democratie, en samenwerking op basis van vertrouwen als uitgangspunt. Haar interne praktijk is daarmee niet in lijn. Dat bleek in toenemende mate nadat een lid zorgen over de identiteit van de partij had geuit, om te beginnen in schriftelijke groepscommunicatie.
Dat die communicatie karikaturale vormen kon aannemen, was al gebleken dankzij een nieuwkomer die groepsgenoten aanviel met absurde aantijgingen. Al te vaak kreeg geraaskal dat geen greintje aandacht waard was de legitimatie van een verdediging. In de groep met veel vrijheid voor geraaskal kwam het publieke partijgezicht ter discussie. Daartoe was aanleiding, maar daarvoor ontbrak redelijkheid.
De roep van de redelijken om beleid te bepalen, legde het af tegen een muur van spelletjes op de man, drogredenen, dienstweigering en wat dies meer zij. Terwijl opzeggingen van hun lidmaatschap toenamen, wimpelde de partijvlag ongestoord verder op het profiel waarmee iemand op het korteblogplatform van de vermogendste mens meedeed aan de spreiding van pro-Poetin- en meer van zulke sentimenten.
Ik was precies op tijd lid geworden om de uiteenval van de partij mee te maken. Aan het einde van het jaar zegde ik mijn lidmaatschap op. Eraan terugdenkend overheerst het idee van verspilde moeite. Gelijkgezinden, waaronder jarenlang voor de partij actieve ex-leden, delen dat. Misschien komt mijn kennismaking met sommigen ooit van pas. Zij hebben vooralsnog niet bewezen mijn aandacht niet waard te zijn.
Twee lieden met wie ik vriendschappelijk omging, bewezen dit jaar wel mijn negeerkunst te verdienen. Die sloeg zonder twijfel toe, want aan mensen die respectloosheid jegens mij aan de dag leggen, heb ik niks bij het beste in mijzelf naarboven halen. Omdat wat aandacht krijgt groeit en ik positief wil bijdragen aan mijn omgeving, is de keuze om afstand te nemen van een decennialange vriend zodra die zich als negatieve invloed heeft bewezen net zo makkelijk volbracht als die om zekere advertentietechnologieplatforms links te laten liggen.
Helaas is geen aandacht, dus data, geven aan een zeker bedrijf amper voldoende om mezelf recht in de spiegel aan te kijken. Met lede ogen zie ik aan hoeveel reclame zekere platforms krijgen, zelfs met deelknoppen op pagina’s die niemand erop hoeft te delen, zoals die van een gemeentelijke website met een lijst van contactgegevens, en onder journalistieke verhalen over rechtszaken tegen de platforms’ producent. Daarbij is een deelknop van een sociaal platform vaak afwezig. Hebben overheid en journalistiek geen voorbeeldfunctie, zeker met betrekking tot mediagebruik? Beide vertonen in hun vorm en inhoud meer aandacht voor monopolistische advertentietechnologie dan voor sociaal gedragen infrastructuur. Graag geef ik mijn aandacht aan hoe organisaties al dan niet verantwoordelijkheid nemen, maar om antwoord te krijgen op vragen over wat hun mediabeleid motiveert moet mij aandacht worden gegund.
Naar een manier om te bewijzen dat ik zulke aandacht verdien, zoek ik nog. Waaraan moet ik mijn aandacht vooral geven? Te vaak wordt die opgeëist. Dat geen aandacht schenken voor mij een koud kunstje is, wil niet zeggen dat ik het onderwerp van mijn gedachte vrij kan bepalen. Bijvoorbeeld de boze toon van een roepende buurvrouw dringt soms plotseling binnen. Zo’n vorm van agressie roept de bewuste keuze om afstand te bewaren op. En soms dient narigheid die ik moet oplossen zich aan, zoals nu toenemende nervositeit.
Wat ik mijn aandacht wil geven, lijkt die niet te nemen. Iets doe ik nog niet goed in mijn queeste naar synergie, maar dat is niet mijn fout, toch?

Fijne digitale-onafhankelijkheidsdag!

Angst om volgers te verliezen heeft hij niet. De plebaan van het bisdom Rotterdam heeft alleen nog geen alternatief gevonden voor de advertentietechnologie waarmee hij zijn kerkdiensten live uitzendt.
“Ik heb ernaar gezocht, maar nog niets wat goed werkt gevonden”, vertelde hij tegen het einde van het jaar. 2025 begon hoopvol. Een campagne om over te stappen van communicatiemiddelen in handen van particuliere bedrijven naar openbare soortgenoten barstte los. Toch had de plebaan nog nooit van het videoplatform PeerTube gehoord. Hij liet bovendien weten: “De term ‘fediversum’ kende ik nog niet. Leuk.”
Met opvallende handigheid bedient hij zijn smartphone in diverse functies. “Ik gebruik Signal al vanaf 2019”, bewijst hij zijn vooruitstrevendheid. De campagne beveelt Signal, net als PeerTube, aan als alternatief voor een op adtech gestoeld equivalent. De plebaan bleek niet de enige aan wie ze voorbijging. In december verraste iemand die op een microblogplek zeurde over een videoplatform. Ze schreef dat ze dankzij een reactie daarop voor het eerst van het alternatief had vernomen.
Gelegenheid om sociale media met als enige raison d’être sociaal te zijn onder de aandacht te brengen, bracht 2025 volop. Gebruik ervan ontbrak. In een discussie over jongeren toegang tot zekere platforms ontzeggen, bleven alternatieven onbenoemd. Meestal diende ‘social media’ als term om die platforms te duiden, ondanks de sociale schade die zij in de afgelopen jaren hebben aangericht, onder andere door aan te zetten tot polarisatie.
De EU beboette ook dit jaar weer privacyschendingen. Ter voorkoming van schade door bedrijven die voorzien in zaken waarvoor onschadelijke alternatieven bestaan, focust het Europees parlement op regelgeving voor Big Tech. Handhaving daarvan raakt overbodig als Big Tech ophoudt te bestaan. Dat doet het zodra niemand nog aandacht eraan schenkt. Aandacht voor alternatieven schiet onder politici tekort.
De Duitse hackersclub Chaos Computer Club schroefde die aandacht vlak voor het einde van het jaar op met het Chaos Communications Congress. Op dat congres riep de club op tot een digitale onafhankelijkheidsdag, iedere eerste zondag van de maand. Om mensen te helpen in hun onafhankelijkheid van Big Tech zal de club op die dag workshops in overstappen van maatschappelijk onverantwoorde naar verantwoorde media houden.
Deze eerste digitale-onafhankelijkheidsdag is een uitgelezen gelegenheid voor de aankondiging van mijn goede voornemen voor 2026: zo veel mogelijk bijdragen aan bewustzijn van waarlijk sociale media en niet stoppen met preken voordat iedereen tot mijn eigen parochie is bekeerd.

19 november 2025

Vandaag dwing ik mijzelf tot deze optekening. Waar die over gaat, weet ik nog niet. Mijn innerlijke leven is daarvoor te saai. Met het daglicht en de warmte in mijn woning lijkt ook mijn puf af te nemen. Veel ideeën om in actie om te zetten, heb ik niet. Veel contacten om die op te doen ook niet. Wel is hun aantal deze maand weer gegroeid, net als toen ik me aansloot bij de groep die ik in mijn voorlaatste optekening noemde.
Binnen die groep heerst veel onrust. Momenteel beperk ik mijn activiteit ervoor tot bijdragen aan een poging om aan die onrust een eind te maken. Pas als die is geslaagd, zie ik heil in me structureel inzetten voor de doelen die de groep beoogt. Of ze ooit voor me mogelijk maakt daaruit voldoening te halen, valt te bezien. Vooralsnog bestaat de kans dat te veel gelijkgezinden hun lidmaatschap opzeggen, een dood paard achterlatend.
Het gemouwtrek dat ik naar aanleiding van uitblijvende antwoorden op e-mails ondernam, lijkt vruchten af te werpen. Eindelijk lijken antwoorden waar ik al vele maanden voor een achtergrondartikel naar zoek dichtbij. De onderneming leidde bovendien tot een vrijwilligersfunctie die ik binnenkort op hoop te pakken om me een beetje minder nutteloos te voelen.
Ik ben benieuwd of mijn vrijwilligerswerk ooit leidt tot een situatie waarin ik me gewaardeerd voel. Weliswaar biedt het me een mogelijkheid om kwaliteiten te tonen, maar de vraag is of die meer herkenning krijgen dan dat ik voor minder dan een appel en een ei te gebruiken ben. Zolang ik moeite heb om te overleven, geen enkele kans om te surfen zie, stel ik een gebrek aan waardering vast.
Dat mijn bestaan een positieve kant heeft, blijkt uit vriendschap. Zo maakte ik vorige week een leuke wandeling met iemand die een paar dagen ervoor contact met me had gezocht omdat onze ontmoeting op een avond meer dan tien jaar geleden een bijzonder positieve indruk op hem had gemaakt. De kans om een nieuwe vriendschap op te bouwen, liet ik natuurlijk niet aan me voorbijgaan!
Gezien mijn nieuwe contacten heeft de aanstaande winter de potentie om iets minder verschrikkelijk dan de laatste te zijn. Hopelijk vind ik de puf om een paar ideeën die ik heb in actie om te zetten.

11 november 2025

Vandaag heb ik mijn hoofd weer geschoren. Dat doe ik zelden en zeker niet met regelmaat. Ik mis de structuur die dat vergt. Ik mis structuur.
In mijn droom hebben mijn prioriteiten een ritme. Daarin hoef ik niet telkens opnieuw te kiezen wat mijn aandacht om te groeien krijgt, maar onderhoud ik wat mijn aandacht verdient, of, nog beter, groei daarvan. Zoals veel mensen hun verantwoordelijkheden jegens opdrachtgevers en kinderen met een regelmaat naleven, hoop ik ook ooit mijn tijd te benutten.
Afspraken nakomen gaat me goed af. Daar hoef ik geen motivatie voor te vinden. Verplichtingen aan mezelf zijn het probleem. Zo moet ik de kans dat ik begin met leven op mijn oorspronkelijke manier vergroten, maar verdrijf ik zonder helder zicht op waar kansen daarvoor liggen vaak tijd met afleiding. Herhaaldelijk maak ik mezelf wijs dat aan een poging om een stap in de goede richting te zetten een periode van het juiste gemoed vinden en moed verzamelen vooraf mag gaan. Toch weet ik dat ik mijn moed en gemoed af moet dwingen, en dat ik daarmee voort moet maken.
Telkens onderneem ik uiteindelijk een actie waarmee ik synergie op gang hoop te krijgen. Vaak wacht ik vergeefs op een reactie. Dan lijkt bijvoorbeeld de moed om te vragen of mijn e-mail aan is gekomen een schaars goed.
Vandaag doe ik moeite voor antwoorden op de vraag: hoe krijg ik zo vlot mogelijk gepaste antwoorden op mijn vragen aan ambtenaren en organisaties? Nu ik mijn dagboekoptekeningen in het fediversum deel, kan iedereen mij daar tips geven. Ik ben benieuwd hoeveel reactie deze actie oplevert.

4 november 2025

Hoewel mijn dagboek bijhouden training van mijn handschrift hoort te zijn, en dus onder diverse omstandigheden hoort te gebeuren, hield ik mij de afgelopen maanden voor dat ik goed deed te wachten met erin schrijven tot het voorziene einde van een onrustige periode. Eerder zag ik mezelf de rust ervoor niet vinden. Eerlijk gezegd heb ik die, geleid door uitstelgedrag, niet gezocht. Ondertussen groeide het aantal onderwerpen voor optekeningen. Het eerste dat zich aandiende was een idee dat in de geruime tijd waarin ik mij er al van bewust was redelijk leek ingedaald, maar nu wortel leek te schieten.
Op zoek naar mogelijkheden tot synergie en nalatenschap sloot ik me bij een groep aan. Een nieuw lid reageerde, ongehinderd door zelfkennis, vaak aanvallend op anderen. Door groepsbelang gemotiveerde kritiek op haar uitlatingen en gedragingen vatte ze op als aanvallen op haar persoon, aanleidingen voor ongebreidelde offensieven op de man. Sommigen probeerden zichzelf discussiërend daartegen te verdedigen. Ik zag dat als energieverspilling.
Ooit schoot ik, bij gebrek aan minachting, vaak in de verdediging. Uiteenlopende mensen hadden uiteenlopende kritieken op me. Veel maakten me te angstig om redelijkerwijs gepast te reageren. Wat ouder kon ik mijn besef van kritiek die niet diende om mij op te bouwen maar om eigenwaarde op te blazen inzetten om de angst te reguleren. Tegenwoordig is me helder hoe een verdediging een valse beschuldiging lijkt te legitimeren. Dat besef is in mijn DNA gegrift sinds ik in de groep, tegen wilde beschuldigingen, zelfverdedigingen van karikaturale proporties zag.
De wijze les had ik het liefst aan het begin van mijn leven geleerd. Ik betreur de tijd die ik eraan verloor, maar ben blij dat ik niet zoals die moeder van twee kinderen mijn fouten blijf herhalen. Kortom: de ervaring enerveerde me, zoals intensieve omgang met nieuwe mensen pleegt te doen. Ermee ervaarde ik weer dat ik veel aandacht verspil door geen structurele punten ervan te hebben. Die moet ik maar eens creëren.
Laatst gaf een sollicitatie me een klein beetje hoop op een structureel aandachtspunt: een baan van een jaar voor 24 uur per week. Hoogstwaarschijnlijk voldeden mijn leeftijd en opleiding totaal niet aan het profiel voor de functie, maar mijn geschiktheid voor een paar taken ervan bewees recentelijk vrijwilligerswerk onomstotelijk. Toch kreeg ik geen kans om me in een volgende sollicitatieronde te bewijzen.
Nu heb ik een plan, of toch minstens het begin daarvan. Sowieso ga ik mijn aandacht toespitsen op democratie op wijkniveau. Tussen de inhaalslagen in mijn dagboek door zal ik daaraan werken. Als de tijd om mijn plan hier uiteen te zetten is gekomen, heb ik vast meer grip erop. Een ander deel van mijn plan behelst meer structuur in mijn optekeningen.